Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, με τον υπουργό Εσωτερικών Θανάση Λιβάνιο στο τιμόνι της θεσμικής μεταρρύθμισης, προετοιμάζει μια από τις πιο εκτεταμένες αλλαγές του εκλογικού συστήματος των τελευταίων δεκαετιών.
Το νέο μοντέλο, εμπνευσμένο από το γερμανικό μεικτό σύστημα αλλά προσαρμοσμένο στις ελληνικές ιδιαιτερότητες, επιχειρεί να αναδιατάξει τον τρόπο εκπροσώπησης, να περιορίσει τις μικρές περιφέρειες και να ενισχύσει τη λογοδοσία των βουλευτών.
Η πιο ηχηρή αλλαγή αφορά τη μείωση του αριθμού των βουλευτών, από τους σημερινούς 300 σε 250 ή ακόμη και 200. Παράλληλα, οι βουλευτές Επικρατείας θα περιοριστούν σε περίπου 10–12, με ανάλογη συρρίκνωση των εδρών λίστας.
Το δεύτερο μεγάλο βήμα είναι η δραστική αναδιάρθρωση του εκλογικού χάρτη: οι σημερινές περίπου 60 μικρές περιφέρειες συγχωνεύονται σε μόλις 7 μεγάλες εκλογικές περιφέρειες.
Πρόκειται για μια τομή που αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η πολιτική επιρροή σε όλη τη χώρα. Στο νέο σύστημα, η Βουλή θα σχηματίζεται μέσω ενός μεικτού μοντέλου: περίπου οι μισοί βουλευτές θα εκλέγονται σε μονοεδρικές ενότητες, ενώ οι υπόλοιποι μέσω λίστας στις μεγάλες περιφέρειες.
Η αναλογία 50-50 (ή εναλλακτικά 3/5 – 2/5) επιλέγεται για να αποφευχθεί η υπερβολική ενίσχυση του πρώτου κόμματος, διατηρώντας παράλληλα στοιχεία αναλογικότητας.
Κάθε μονοεδρική ενότητα θα εκλέγει έναν μόνο βουλευτή: τον υποψήφιο του κόμματος που συγκεντρώνει την απόλυτη πλειοψηφία, υπό την προϋπόθεση ότι το κόμμα ξεπερνά το 3% πανελλαδικά.
Τα όρια των μονοεδρικών θα καθοριστούν από ανεξάρτητη επιτροπή, η οποία θα εκλεγεί από τη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής με αυξημένη πλειοψηφία 3/5, ώστε να διασφαλιστεί θεσμική νομιμοποίηση και αποφυγή κομματικών παρεμβάσεων.
Οι 7 νέες εκλογικές περιφέρειες
- Αττικής
- Δυτικής Μακεδονίας – Ηπείρου
- Αιγαίου
- Κεντρικής Μακεδονίας – Θράκης
- Πελοποννήσου – Δυτικής Ελλάδος – Ιονίων Νήσων
- Κρήτης
- Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδος
Παράλληλα, διατηρείται το bonus 25–30 εδρών για το πρώτο κόμμα, σε Βουλή 250 εδρών, στοιχείο που παραμένει σταθερά στον πυρήνα των εκλογικών συζητήσεων των τελευταίων ετών.
Η κυβέρνηση σχεδιάζει να παρουσιάσει το νέο σύστημα μέσα στον Μάιο του 2026, με συζήτηση στην παρούσα Βουλή και ψήφιση μετά τις εκλογές του 2027, ώστε να εφαρμοστεί στις επόμενες.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο έντονης πολιτικής πίεσης λόγω του σκανδάλου στον ΟΠΕΚΕΠΕ, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να μεταφέρει το δημόσιο διάλογο σε ζητήματα θεσμικού εκσυγχρονισμού και περιορισμού της πελατειακής λογικής — μια λογική που, όπως επισημαίνουν επικριτές, έχει ιστορικά συνδεθεί με το πολιτικό σύστημα συνολικά.
