Σε μια περίοδο που ο πρωτογενής τομέας αντιμετωπίζει ήδη αυξημένο κόστος παραγωγής και έλλειψη εργατικών χεριών, η κυβέρνηση προχωρά σε σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς απασχόλησης των εργατών γης.
Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα και δηλώσεις αρμόδιων στελεχών, το εργόσημο —το εργαλείο που για χρόνια αποτελούσε τον βασικό τρόπο αμοιβής και ασφάλισης των εργατών γης— οδηγείται σταδιακά προς κατάργηση, με τη μισθωτή ασφάλιση στον ΕΦΚΑ να αναδεικνύεται ως το νέο μοντέλο.
Η αλλαγή ανατρέπει τον τρόπο με τον οποίο οι αγρότες προσλαμβάνουν, πληρώνουν και ασφαλίζουν τους εργάτες τους, ενώ επηρεάζει ιδιαίτερα όσους απασχολούν μετακλητούς εργάτες από το εξωτερικό.
Τι αλλάζει πρακτικά
1. Σταδιακή κατάργηση του εργοσήμου Οι πληροφορίες δείχνουν ότι το εργόσημο παύει να αποτελεί το βασικό εργαλείο ασφάλισης. Η νέα πραγματικότητα παραπέμπει σε πλήρη υπαγωγή στο ασφαλιστικό σύστημα του ΕΦΚΑ, με καταβολή εισφορών όπως σε κάθε μισθωτό εργαζόμενο.
Αυτό σημαίνει ότι ο εργάτης γης δεν θα ασφαλίζεται πλέον με βάση την αξία του εργοσήμου, αλλά με ένσημα, όπως προβλέπει το σύστημα μισθωτής εργασίας.
2. Περιορισμός διάρκειας μετακλήσεων Οι μετακλήσεις εργατών γης από τρίτες χώρες θα μπορούν πλέον να γίνονται μόνο για διάστημα έως έξι μηνών, κάτι που αλλάζει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας πολλών αγροτικών εκμεταλλεύσεων. Αυτό δημιουργεί ανησυχία, καθώς οι αγρότες θα πρέπει να ανανεώνουν συχνότερα το εργατικό δυναμικό τους.
3. Αύξηση κόστους για τους παραγωγούς Η μετάβαση από το εργόσημο στα ένσημα συνεπάγεται αυξημένο λειτουργικό κόστος, καθώς οι εισφορές μισθωτής εργασίας είναι υψηλότερες από την παρακράτηση 10% του εργοσήμου.
Επιπλέον, οι αγρότες που χρειάζονται εργάτες για λίγες ημέρες θα υποχρεώνονται να τους προσλαμβάνουν για μεγαλύτερο διάστημα, κάτι που επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις μικρές εκμεταλλεύσεις.
Σύμφωνα με δηλώσεις του υφυπουργού Εργασίας Πάνου Τσακλόγλου, το εργόσημο παρουσίαζε δυσλειτουργίες και φαινόμενα καταστρατήγησης, όπως υπερβολικά μεγάλος αριθμός εργοσήμων ή υψηλά ποσά που δεν δικαιολογούνταν από την πραγματική εργασία.
Επιπλέον, η Εθνική Αρχή Διαφάνειας εντόπισε περιπτώσεις όπου το εργόσημο χρησιμοποιήθηκε για φοροδιαφυγή ή ξέπλυμα χρήματος, γεγονός που οδήγησε στη σύσταση ομάδας εργασίας για την αναμόρφωση του πλαισίου.
Οι αλλαγές φέρνουν:
- Μεγαλύτερη γραφειοκρατία (προσλήψεις, δηλώσεις, ένσημα)
- Αυξημένο κόστος ασφάλισης
- Δυσκολία κάλυψης εποχικών αναγκών
- Αβεβαιότητα μέχρι να εκδοθούν οι τελικές διευκρινιστικές εγκύκλιοι
Από την άλλη πλευρά, το κράτος επιδιώκει:
- Πλήρη καταγραφή της εργασίας
- Περιορισμό της αδήλωτης απασχόλησης
- Ενίσχυση της ασφαλιστικής κάλυψης των εργατών
Παρότι οδεύει προς κατάργηση, το εργόσημο εξακολουθεί να λειτουργεί, με παρακράτηση 10% υπέρ ΕΦΚΑ για σύνταξη, υγεία και ΛΑΕ. Ωστόσο, η ψηφιοποίηση της διαδικασίας και η νέα πλατφόρμα e-ΕΦΚΑ δείχνουν ότι το σύστημα βρίσκεται σε μεταβατική φάση.
Οι αλλαγές στο καθεστώς ασφάλισης των εργατών γης αποτελούν μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών για τον αγροτικό τομέα.
Η μετάβαση από το εργόσημο στα ένσημα του ΕΦΚΑ αλλάζει το οικονομικό και λειτουργικό τοπίο για τους παραγωγούς, δημιουργώντας νέες υποχρεώσεις αλλά και νέες προκλήσεις.
Το επόμενο διάστημα αναμένονται διευκρινιστικές εγκύκλιοι, που θα καθορίσουν με ακρίβεια τον τρόπο εφαρμογής των νέων ρυθμίσεων.
