Η χώρα διαθέτει νόμους για τη διαφάνεια, τη σύγκρουση συμφερόντων και τον έλεγχο της εξουσίας. Διαδοχικές κυβερνήσεις θέσπισαν απαγορεύσεις, υποχρεώσεις και ελεγκτικούς μηχανισμούς.

Κάποιες εφάρμοσαν τις ρυθμίσεις, άλλες περιορίστηκαν στην επίφαση της συμμόρφωσης. Η σημερινή κυβέρνηση, επί επτά χρόνια, αποδεικνύει ότι αντιμετωπίζει την εφαρμογή τους ως ζήτημα πολιτικής σκοπιμότητας.

Και αυτό παρά το γεγονός ότι ο «εμβληματικός» της νόμος για το επιτελικό κράτος περιλαμβάνει ολόκληρο κεφάλαιο σχετικών προβλέψεων. Κάθε νέα αποκάλυψη, κάθε σκάνδαλο, πέρα από τη ζημία στο δημόσιο συμφέρον, τροφοδοτεί τον ίδιο φαύλο κύκλο.

Ο πολίτης βλέπει τις δικές του υποχρεώσεις να επιβάλλονται αυστηρά ενώ οι ευθύνες της εξουσίας χάνονται σε ατέρμονες συζητήσεις, υπεκφυγές και προσχήματα.

Το μήνυμα είναι σαφές: οι κανόνες δεν ισχύουν για όλους με τον ίδιο τρόπο. Έτσι, η αδικία γίνεται καθημερινή εμπειρία και η δυσπιστία απέναντι στην πολιτική εύλογη αντίδραση.

Ο νόμος μπορεί να επιβάλλει σε ένα πολιτικό πρόσωπο να απέχει από υποθέσεις που εξυπηρετούν προσωπικά, επαγγελματικά ή επιχειρηματικά συμφέροντα, δικά του ή του στενού του περιβάλλοντος.

Η ευθύνη του, όμως, δεν εξαντλείται στην τυπική συμμόρφωση. Οφείλει να αποφεύγει πράξεις, παραλείψεις και συμπεριφορές που μπορούν να εγείρουν ακόμη και υπόνοιες σύγκρουσης συμφερόντων.

Αντίστοιχα, η κυβέρνηση οφείλει να ελέγχει και να λογοδοτεί για τις επιλογές της. Σήμερα, λοιπόν, μετά από επτά χρόνια διαρκών αποκαλύψεων, θεσμικών εκπτώσεων και πρακτικών κατάχρησης εξουσίας, είναι αναγκαίο να αναδειχθεί μια ακόμη διάσταση: η μεγαλύτερη ευθύνη των ίδιων των κομμάτων.

Η αξιοπιστία της πολιτικής δεν θα αποκατασταθεί όσο τα κόμματα περιμένουν να μετρήσουν τον δημόσιο θόρυβο προτού αποφασίσουν αν θα αντιδράσουν. Απαιτούνται περισσότερα.

Απαιτείται κόμμα που αναλαμβάνει την ευθύνη για τα πρόσωπα που επιλέγει, στηρίζει και προτείνει στους πολίτες. Που δεν συγκαλύπτει τους δικούς του και δεν μετατρέπει την απομάκρυνση από ένα αξίωμα σε προσωρινή στάση πριν από την ανάληψη του επόμενου.

Χρειαζόμαστε ισχυρότερους θεσμούς και πραγματικά ανεξάρτητο έλεγχο. Χρειαζόμαστε, όμως, και πολιτικούς που αποδέχονται για τον εαυτό τους τους κανόνες που απαιτούν να τηρούν οι άλλοι.

Που υποβάλλονται πρώτοι στον έλεγχο, προτού ζητήσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών. Χρειαζόμαστε κόμματα που εφαρμόζουν τις αρχές τους ακόμη και όταν κινδυνεύουν να χάσουν έναν βουλευτή, ένα ισχυρό στέλεχος ή μερικές ψήφους.

Γιατί η πολιτική συνέπεια αποδεικνύεται όταν έχει κόστος. Και μόνο όποιος είναι διατεθειμένος να το αναλάβει μπορεί να επαναφέρει την εμπιστοσύνη των πολιτών για την στήριξη μεγάλων κι αναγκαίων προοδευτικών αλλαγών.