Ιδιαίτερα ανησυχητική εμφανίζεται η οικονομική κατάσταση των δήμων της χώρας, καθώς η συνεχής αύξηση του λειτουργικού κόστους, του ενεργειακού βάρους και των δαπανών μισθοδοσίας δημιουργεί σοβαρά προβλήματα βιωσιμότητας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) σε συνεργασία με την ΕΕΤΑΑ, το συνολικό χρηματοδοτικό κενό των δήμων αγγίζει τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Από αυτά, περίπου 1,3 δισ. ευρώ αφορούν λειτουργικές ανάγκες και 1,2 δισ. ευρώ επενδυτικές δαπάνες.
Το αυξημένο ενεργειακό κόστος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες πίεσης. Η σχετική μελέτη καταγράφει άνοδο κατά 40% την περίοδο 2021-2025, με τις δαπάνες για ηλεκτρικό ρεύμα, δημοτικό φωτισμό, καύσιμα και θέρμανση να επιβαρύνουν σημαντικά τους προϋπολογισμούς των ΟΤΑ. Παράλληλα, οι δαπάνες μισθοδοσίας αυξήθηκαν κατά 26,3% την περίοδο 2023-2025.
Εξίσου αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για τα ληξιπρόθεσμα χρέη των δήμων, τα οποία μετά τη μείωσή τους έως το 2022 ακολούθησαν εκ νέου ανοδική πορεία. Το οκτάμηνο του 2026 οι ληξιπρόθεσμες οφειλές διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο στα 311,4 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας το υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας περιόδου.
Την ίδια ώρα, οι τραπεζικές καταθέσεις των ΟΤΑ εμφανίζουν συνεχή συρρίκνωση. Από τα περίπου 2,6 δισ. ευρώ που διατηρούσαν το 2019, έχουν περιοριστεί σε επίπεδα λίγο πάνω από τα 900 εκατ. ευρώ σήμερα, γεγονός που καταδεικνύει τις αυξανόμενες δυσκολίες ρευστότητας.
Ένδειξη των προβλημάτων αποτελεί και η εκρηκτική αύξηση των προκαταβολών που ζητούν οι δήμοι από το Υπουργείο Εσωτερικών έναντι των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ). Μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου του 2026 είχαν εγκριθεί 27 προκαταβολές συνολικού ύψους άνω των 26 εκατ. ευρώ, ποσό που αποτελεί ιστορικό υψηλό για τα τελευταία χρόνια.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ΚΕΔΕ ζητά τη σταδιακή κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού και τη μεγαλύτερη ενίσχυση της αυτοδιοίκησης από τον κρατικό προϋπολογισμό. Οι δήμαρχοι στρέφουν πλέον την προσοχή τους στον προϋπολογισμό του 2027, ενώ δεν αποκλείουν ακόμη και δυναμικές κινητοποιήσεις εφόσον τα αιτήματά τους δεν ικανοποιηθούν.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο για την οικονομική πορεία των δήμων, καθώς οι αυξημένες ανάγκες και οι περιορισμένοι πόροι διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα δύσκολο τοπίο για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τις υπηρεσίες που παρέχει καθημερινά στους πολίτες.
